Tam thất là rễ củ phơi hoặc sấy khô của cây Panax notoginseng thuộc họ Nhân sâm, cùng chi với nhân sâm. Theo hiểu biết chung, cây được trồng chủ yếu ở vùng núi cao, khí hậu mát, và cần nhiều năm mới cho thu hoạch. Dược liệu có vị ngọt hơi đắng, tính ôn, quy kinh Can, Vị. Theo y học cổ truyền, tam thất có công năng hóa ứ chỉ huyết, hoạt huyết định thống, nổi bật ở đặc điểm vừa cầm máu vừa tán ứ.
Thông tin dược liệu
| Tên khác | Sâm tam thất, Kim bất hoán, Điền thất, Nhân sâm tam thất |
|---|---|
| Tên khoa học | Panax notoginseng (Burk.) F.H. Chen |
| Họ | Nhân sâm (Araliaceae) |
| Bộ phận dùng | Rễ củ đã phơi hoặc sấy khô |
| Tính vị | Vị ngọt, hơi đắng; tính ôn |
| Quy kinh | Can, Vị |
| Nhóm | Hoạt huyết – chỉ huyết |
Công năng theo y học cổ truyền
- Hóa ứ, chỉ huyết
- Hoạt huyết, định thống
Ứng dụng trong y học cổ truyền
- Theo y học cổ truyền dùng trong các chứng xuất huyết: thổ huyết, khái huyết, chảy máu cam, tiện huyết, băng lậu
- Sang chấn té ngã, ứ huyết sưng đau
- Ngực bụng đau nhói do huyết ứ
Liều dùng tham khảo: 3–9 g/ngày dạng thuốc sắc; tán bột uống 1–3 g mỗi lần; dùng ngoài lượng thích hợp
Kiêng kỵ và thận trọng
- Phụ nữ có thai thận trọng
- Người không có ứ huyết, huyết hư không nên dùng kéo dài
Cách nhận biết Tam thất đạt chất lượng
- Củ hình chùy hoặc hình trụ ngắn, dài khoảng 1–6 cm, mặt ngoài màu xám vàng đến xám nâu, có vân nhăn dọc và nhiều u lồi
- Chất nặng, rắn chắc, khó bẻ; mặt cắt màu xám lục, vàng lục hoặc xám trắng, phần vỏ có các chấm nhỏ màu nâu
- Mùi nhẹ; vị đắng, sau hơi ngọt
- Hàng thường được phân loại theo số củ trên mỗi đơn vị khối lượng (củ càng to càng ít củ); cần phân biệt với tam thất gừng, thổ tam thất và củ đã đánh bóng, nhuộm màu
Bảo quản
Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc và mọt. Xem thêm hướng dẫn bảo quản dược liệu.
Thông tin trên mang tính tham khảo theo tài liệu y học cổ truyền. Tam thất là dược liệu, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vui lòng dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền.