Ngô thù du là quả gần chín phơi khô của cây Tetradium ruticarpum (trước đây gọi là Evodia rutaecarpa) thuộc họ Cam. Dược liệu có mùi thơm hắc mạnh, vị cay đắng, tính nhiệt và có ít độc, vì vậy thường được chế với nước cam thảo trước khi dùng. Theo y học cổ truyền, ngô thù du có công năng tán hàn chỉ thống, giáng nghịch chỉ ẩu, trợ dương chỉ tả. Cần dùng đúng liều theo hướng dẫn của thầy thuốc.
Thông tin dược liệu
| Tên khác | Ngô thù, Thù du |
|---|---|
| Tên khoa học | Tetradium ruticarpum (A. Juss.) T.G. Hartley (Evodia rutaecarpa (Juss.) Benth.) |
| Họ | Cam (Rutaceae) |
| Bộ phận dùng | Quả gần chín đã phơi hoặc sấy khô; thường dùng dạng chế với nước cam thảo |
| Tính vị | Vị cay, đắng; tính nhiệt; có ít độc |
| Quy kinh | Can, Tỳ, Vị, Thận |
| Nhóm | Ôn lý – hành khí |
Công năng theo y học cổ truyền
- Tán hàn, chỉ thống
- Giáng nghịch, chỉ ẩu
- Trợ dương, chỉ tả
Ứng dụng trong y học cổ truyền
- Theo y học cổ truyền dùng trong chứng đau đầu vùng đỉnh do hàn ở kinh quyết âm
- Hàn sán, bụng đau do hàn, thống kinh do hàn
- Nôn mửa, ợ chua do can vị bất hòa
- Tiêu chảy lúc sáng sớm (ngũ canh tả) do thận dương hư
Liều dùng tham khảo: 2–5 g/ngày, dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán; dùng ngoài lượng thích hợp
Kiêng kỵ và thận trọng
- Dược liệu có ít độc: không dùng quá liều, không dùng kéo dài và nên dùng dạng đã chế
- Phụ nữ có thai không nên dùng
- Người âm hư hỏa vượng, có nhiệt không dùng
Cách nhận biết Ngô thù du đạt chất lượng
- Quả hình cầu hơi dẹt hoặc hình năm cạnh, đường kính khoảng 2–5 mm
- Mặt ngoài màu lục đen đến nâu, nhăn nheo, có nhiều điểm tuyến dầu nhỏ lồi lên; đỉnh quả có kẽ nứt hình sao năm cánh, gốc còn cuống ngắn có lông
- Chất cứng giòn; mùi thơm hắc mạnh đặc trưng
- Vị cay, đắng, gây cảm giác tê lưỡi; hàng tốt hạt nhỏ đều, màu lục sẫm, mùi thơm mạnh, ít cuống
Bảo quản
Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát, để riêng với các dược liệu không độc. Xem thêm hướng dẫn bảo quản dược liệu.
Thông tin trên mang tính tham khảo theo tài liệu y học cổ truyền. Ngô thù du là dược liệu, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vui lòng dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền.