Một dược là gôm nhựa khô tiết ra từ thân cây Commiphora myrrha và một số loài cùng chi thuộc họ Trám. Dược liệu có mùi thơm đặc trưng, vị đắng cay, tính bình, quy kinh Tâm, Can, Tỳ. Theo y học cổ truyền, một dược có công năng hoạt huyết chỉ thống, tiêu thũng sinh cơ, thường phối hợp cùng nhũ hương. Vị thuốc thường được dùng ở dạng đã chế, cần dùng đúng liều và không dùng cho phụ nữ có thai.
Thông tin dược liệu
| Tên khác | Mạt dược, Myrrh |
|---|---|
| Tên khoa học | Commiphora myrrha (Nees) Engl. |
| Họ | Trám (Burseraceae) |
| Bộ phận dùng | Gôm nhựa lấy từ thân cây, để khô; thường dùng dạng chế (chế giấm hoặc sao) |
| Tính vị | Vị đắng, cay; tính bình |
| Quy kinh | Tâm, Can, Tỳ |
| Nhóm | Hoạt huyết – chỉ huyết |
Công năng theo y học cổ truyền
- Hoạt huyết, chỉ thống
- Tiêu thũng, sinh cơ
Ứng dụng trong y học cổ truyền
- Theo y học cổ truyền dùng trong chứng huyết ứ gây đau vùng ngực, bụng
- Thống kinh, bế kinh do huyết ứ
- Sang chấn té ngã, ứ huyết sưng đau
- Dùng ngoài trong ung nhọt sưng đau, vết loét lâu liền miệng theo YHCT
Liều dùng tham khảo: 3–5 g/ngày, dùng dạng đã chế, chủ yếu trong thuốc hoàn tán; dùng ngoài lượng thích hợp
Kiêng kỵ và thận trọng
- Phụ nữ có thai không dùng
- Người tỳ vị hư yếu thận trọng vì dược liệu dễ gây kích ứng dạ dày, buồn nôn
- Không dùng quá liều hoặc kéo dài; người không có ứ huyết không nên dùng
Cách nhận biết Một dược đạt chất lượng
- Khối nhựa hình dạng không đều, kích thước khác nhau, mặt ngoài màu vàng nâu đến nâu đỏ, phủ lớp bột mịn
- Chất cứng giòn, mặt vỡ không phẳng, hơi bóng, có thể thấy điểm trắng hoặc vân nhỏ
- Mùi thơm đặc trưng; vị đắng, hơi cay; nhai dính răng
- Hàng tốt khối to, màu nâu đỏ, mùi thơm rõ, ít tạp chất vỏ cây và đất cát; theo hiểu biết chung, dược liệu có nguồn gốc nhập khẩu từ vùng Đông Bắc châu Phi và bán đảo Ả Rập
Bảo quản
Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô mát, tránh nhiệt độ cao làm chảy nhựa và bay mùi. Xem thêm hướng dẫn bảo quản dược liệu.
Thông tin trên mang tính tham khảo theo tài liệu y học cổ truyền. Một dược là dược liệu, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vui lòng dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền.