Thương nhĩ tử là quả già phơi khô của cây ké đầu ngựa (Xanthium strumarium) thuộc họ Cúc. Quả có nhiều gai móc, thường được sao vàng và loại bỏ gai trước khi dùng. Dược liệu có vị cay đắng, tính ôn, có độc, quy kinh Phế. Theo y học cổ truyền, thương nhĩ tử có công năng tán phong hàn, thông tỵ khiếu, trừ phong thấp và chỉ thống. Đây là vị thuốc cần dùng đúng liều và không dùng cho phụ nữ có thai.
Thông tin dược liệu
| Tên khác | Quả ké đầu ngựa, Ké đầu ngựa, Thương nhĩ |
|---|---|
| Tên khoa học | Xanthium strumarium L. |
| Họ | Cúc (Asteraceae) |
| Bộ phận dùng | Quả già đã phơi hoặc sấy khô; thường dùng dạng sao bỏ gai |
| Tính vị | Vị cay, đắng; tính ôn; có độc |
| Quy kinh | Phế |
| Nhóm | Giải biểu |
Công năng theo y học cổ truyền
- Tán phong hàn
- Thông tỵ khiếu
- Trừ phong thấp, chỉ thống
Ứng dụng trong y học cổ truyền
- Theo y học cổ truyền dùng trong chứng phong hàn gây đau đầu, ngạt mũi, chảy nước mũi đục (tỵ uyên)
- Phong thấp tý thống, chân tay co rút, tê bì
- Phong chẩn, ngứa ngoài da theo YHCT
Liều dùng tham khảo: 3–10 g/ngày, dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán; dùng dạng đã sao
Kiêng kỵ và thận trọng
- Dược liệu có độc: không dùng quá liều, không dùng kéo dài; dùng quá liều có thể gây ngộ độc với biểu hiện buồn nôn, nôn, đau bụng, mệt lả
- Phụ nữ có thai không dùng
- Người huyết hư gây đau đầu, đau khớp không do phong thấp không nên dùng
Cách nhận biết Thương nhĩ tử đạt chất lượng
- Quả hình thoi hoặc bầu dục, dài khoảng 1–1,5 cm, đường kính 0,4–0,7 cm
- Mặt ngoài màu vàng nâu hoặc vàng lục, phủ đầy gai móc; đỉnh có 2 gai to, gốc có vết cuống
- Vỏ cứng dai, bên trong có 2 ngăn, mỗi ngăn chứa một quả bế hình thoi, hạt có dầu
- Mùi nhẹ, vị hơi đắng; hàng tốt quả to, chắc, đều, màu vàng, không lẫn quả lép
Bảo quản
Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, đóng bao kín, để riêng và ghi rõ là dược liệu có độc. Xem thêm hướng dẫn bảo quản dược liệu.
Thông tin trên mang tính tham khảo theo tài liệu y học cổ truyền. Thương nhĩ tử là dược liệu, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vui lòng dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền.