Hoài sơn là rễ củ đã chế biến và phơi khô của cây củ mài (Dioscorea persimilis) thuộc họ Củ nâu. Đây là vị thuốc vừa dùng làm thuốc vừa dùng làm thực phẩm, có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tỳ, Phế, Thận. Theo y học cổ truyền, hoài sơn có công năng bổ tỳ dưỡng vị, sinh tân ích phế và bổ thận sáp tinh, có mặt trong nhiều bài thuốc cổ phương quen thuộc như Lục vị địa hoàng hoàn.
Thông tin dược liệu
| Tên khác | Củ mài, Sơn dược, Khoai mài, Chính hoài |
|---|---|
| Tên khoa học | Dioscorea persimilis Prain et Burkill |
| Họ | Củ nâu (Dioscoreaceae) |
| Bộ phận dùng | Rễ củ đã chế biến và phơi hoặc sấy khô |
| Tính vị | Vị ngọt; tính bình |
| Quy kinh | Tỳ, Phế, Thận |
| Nhóm | Bổ khí – kiện tỳ |
Công năng theo y học cổ truyền
- Bổ tỳ dưỡng vị
- Sinh tân ích phế
- Bổ thận sáp tinh
Ứng dụng trong y học cổ truyền
- Theo y học cổ truyền dùng trong chứng tỳ vị hư nhược: ăn kém, mệt mỏi, đại tiện lỏng kéo dài
- Phế hư gây ho lâu ngày, hơi thở ngắn
- Thận hư di tinh, đới hạ, tiểu tiện nhiều lần
- Thường phối hợp trong các bài thuốc cổ phương như Lục vị, Sâm linh bạch truật tán
Liều dùng tham khảo: 12–24 g/ngày, dạng thuốc sắc, hoàn tán hoặc nấu ăn
Kiêng kỵ và thận trọng
- Người thấp thịnh, bụng đầy trướng, có thực tà tích trệ không nên dùng
- Không nên dùng hàng có mùi hắc chua do xông lưu huỳnh quá mức
Cách nhận biết Hoài sơn đạt chất lượng
- Thanh hình trụ hoặc lát mỏng, màu trắng ngà đến trắng hơi vàng, mặt ngoài nhẵn hoặc còn ít vết rễ con
- Chất cứng, mặt bẻ có nhiều bột màu trắng
- Không mùi hoặc mùi nhẹ; vị nhạt, hơi ngọt, nhai thấy dính răng
- Hàng đạt chất lượng khô, chắc, màu đồng đều, không mốc, không mọt; màu trắng bóng bất thường kèm mùi hắc là dấu hiệu xông lưu huỳnh quá mức
Bảo quản
Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát; dược liệu nhiều tinh bột nên dễ mọt, cần kiểm tra định kỳ. Xem thêm hướng dẫn bảo quản dược liệu.
Thông tin trên mang tính tham khảo theo tài liệu y học cổ truyền. Hoài sơn là dược liệu, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vui lòng dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền.