Ba kích, còn gọi là ba kích thiên hay thiên ba kích, là rễ phơi hoặc sấy khô của cây Morinda officinalis thuộc họ Cà phê. Rễ có đặc điểm thắt lại từng khúc như chuỗi hạt, phần thịt màu tím, thường được rút bỏ lõi gỗ khi bào chế. Dược liệu có vị cay ngọt, tính hơi ôn, quy kinh Thận và Can. Theo y học cổ truyền, ba kích có công năng bổ thận dương, mạnh gân cốt và trừ phong thấp.
Thông tin dược liệu
| Tên khác | Ba kích thiên, Ba kích tím, Dây ruột gà, Chẩu phóng xì |
|---|---|
| Tên khoa học | Morinda officinalis How |
| Họ | Cà phê (Rubiaceae) |
| Bộ phận dùng | Rễ đã phơi hoặc sấy khô; thường rút bỏ lõi gỗ khi bào chế |
| Tính vị | Vị cay, ngọt; tính hơi ôn |
| Quy kinh | Thận, Can |
| Nhóm | Bổ dương |
Công năng theo y học cổ truyền
- Bổ thận dương
- Mạnh gân cốt
- Trừ phong thấp
Ứng dụng trong y học cổ truyền
- Theo y học cổ truyền dùng trong chứng thận dương hư: dương nuy, di tinh, tiểu tiện nhiều lần
- Tử cung hư hàn, kinh nguyệt không đều, bụng dưới lạnh đau
- Phong thấp tý thống, gân xương mềm yếu, lưng gối đau mỏi
Liều dùng tham khảo: 3–10 g/ngày, dạng thuốc sắc, hoàn tán hoặc ngâm rượu
Kiêng kỵ và thận trọng
- Người âm hư hỏa vượng, tiểu tiện ít và đỏ, miệng khô đắng không dùng
- Người có thấp nhiệt không nên dùng
Cách nhận biết Ba kích đạt chất lượng
- Rễ hình trụ dẹt, cong queo, đường kính khoảng 0,5–2 cm, thường thắt lại thành từng khúc như chuỗi hạt
- Mặt ngoài màu vàng xám hoặc nâu xám, có vân nhăn dọc và vết nứt ngang để lộ lõi gỗ
- Phần thịt (vỏ rễ) dày, màu tím nhạt đến tím hồng; lõi gỗ nhỏ màu nâu vàng, thường được rút bỏ
- Vị ngọt, hơi chát; cần lưu ý hàng bị nhuộm màu tím bất thường hoặc lẫn rễ của loài khác
Bảo quản
Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, đóng bao kín, tránh ẩm mốc và sâu mọt. Xem thêm hướng dẫn bảo quản dược liệu.
Thông tin trên mang tính tham khảo theo tài liệu y học cổ truyền. Ba kích là dược liệu, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vui lòng dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền.